Biologisch, biodynamisch, Demeter, natuurwijn, duurzaam. Vijf woorden die door elkaar worden gebruikt en waarvan er maar twee wettelijk iets betekenen. Hier staat wat elk ervan wél zegt — en waarom een deel van mijn makers bewust geen keurmerk heeft.
Biologisch: het enige met wetgeving erachter
Biologisch is Europees geregeld. In de wijngaard betekent het: geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest, geen genetisch gemodificeerd materiaal. Onkruid gaat mechanisch of met begroeiing tussen de rijen, bemesting met compost, en tegen schimmel is koper toegestaan — in beperkte hoeveelheden, want koper hoopt zich op in de bodem.
Sinds 2012 gaan de regels ook over de kelder, niet alleen over de wijngaard. Er is een lijst van toegestane behandelingen, en de grenzen voor sulfiet liggen lager dan bij gangbare wijn: honderd milligram per liter voor droge rode, honderdvijftig voor droge witte en rosé.
Een domein dat omschakelt doet daar drie jaar over. Pas na die drie jaar mag het blaadje van de EU op het etiket. Het wordt jaarlijks gecontroleerd door een erkende instantie, en dat kost geld.
Biodynamisch: biologisch plus een wereldbeeld
Biodynamische wijnbouw begint bij alles wat biologisch ook eist, en voegt daar een manier van denken aan toe die teruggaat op Rudolf Steiner. Het bedrijf wordt gezien als één organisme: wijngaard, bodem, dieren en compost horen bij elkaar. Er wordt gewerkt met preparaten — koemest die een winter in een koeienhoorn heeft gezeten is de bekendste — en het werk wordt gepland naar de stand van de maan.
Over dat laatste kun je sceptisch zijn, en veel wijnmakers zijn dat zelf ook. Wat ik in de praktijk zie is dat biodynamische domeinen extreem aandachtig werken: meer keren door de wijngaard, meer met de hand, minder ingrijpen. Of dat door de kosmische kalender komt of door de aandacht die de kalender afdwingt, laat ik in het midden. Het resultaat in het glas is er wel.
Demeter is het keurmerk hiervoor. Geen Europese wet maar een privaat, internationaal keurmerk met eisen die verder gaan dan de biologische regels, ook in de kelder. Demeter-wijnen zijn in de regel ook biologisch gecertificeerd.
Natuurwijn: geen definitie, geen controle
Natuurwijn is geen keurmerk. Er is geen wet, geen inspectie en geen minimumeis. Iedereen mag het woord op een etiket zetten. In Frankrijk bestaat sinds enkele jaren het label Vin Méthode Nature, een vrijwillige afspraak tussen makers, maar dat is een uitzondering.
Ik gebruik het woord daarom spaarzaam en leg liever uit wat er in de kelder is gedaan. Hier staat wat ik ermee bedoel — en vooral wat niet.
En “duurzaam”?
Dat is de losste van allemaal. Er bestaan serieuze regionale programma’s — het Franse Haute Valeur Environnementale, het Duitse Fair’n Green — die over energie, water, biodiversiteit en arbeidsomstandigheden gaan en dus over dingen die biologisch juist níét regelt. Maar “duurzaam” op een etiket zonder zo’n programma erachter betekent niets.
Waarom sommige van mijn makers geen keurmerk hebben
Certificering kost een klein domein al gauw enkele duizenden euro’s per jaar, plus administratie en drie jaar omschakeling waarin je de regels al volgt maar er nog niets over mag zeggen. Voor een maker met vier hectare die alles zelf verkoopt aan mensen die zijn wijngaard kennen, is dat geld dat niet in de wijn gaat zitten.
Anderen laten het bewust weg omdat ze verder gaan dan de regels en zich niet aan een lijst willen binden. En weer anderen zitten middenin de omschakeling.
Ik vermeld het daarom per wijn en per maker zoals het is: gecertificeerd biologisch, Demeter, in omschakeling, of “werkt biologisch zonder certificaat”. Dat laatste is geen zwaktebod maar informatie — je weet dan dat ik het van de maker zelf heb en niet van een controleur.
Wat het voor jou betekent bij het kiezen
Een keurmerk zegt iets over hoe er gewerkt is, niet over hoe de wijn smaakt. Er bestaat slechte biologische wijn en er bestaat uitstekende wijn zonder logo. Gebruik het als één van de dingen die je weet, naast de streek, de druif en de maker.
Wil je specifiek gecertificeerde flessen, zeg het dan bij je bestelling of mail me — ik zoek het per wijn voor je uit.
Verder lezen
Weet je niet welke fles je zoekt? Mail me wat je gaat eten en met wie je drinkt, dan denk ik mee. Of bekijk eerst alle wijnen.